Urząd Miejski w Oleśnie

Biuletyn Informacji Publicznej

Strategia II i III

II. UWARUNKOWANIA „STRATEGII ROZWOJU
GMINY OLESNO”



1. Uwarunkowania wynikające z położenia geograficzno – gospodarczego gminy

Gmina Olesno położona jest w północno - wschodniej części województwa opolskiego na styku z województwem śląskim (dawniej częstochowskim). Graniczy z gminami miejskimi: Kluczbork, Gorzów Śl. i Dobrodzień oraz z gminami wiejskimi: Lasowice Wielkie, Radłów, Zębowice, Przystajń i Ciasna.
Miasto Olesno jest siedzibą Gminy i zarazem siedzibą powiatu obejmującego 7 gmin o łącznym zaludnieniu 71 904 mieszkańców.
Pod względem fizyczno-geograficznym gmina leży na pograniczu Równiny Opolskiej i Wyżyny Woźnicko-Wieluńskiej. Sieć wodną tworzą trzy rzeki : Stobrawa, Prosna, Liswarta. Zbiorniki wodne Kucoby i Stare Olesno udostępnione są turystom. Cechą charakterystyczną oleskiego krajobrazu są lasy, głównie sosnowe i świerkowe. Elementem wyróżniającym, wśród gmin opolskich, jest wysoki udział lasów (42,0 %) przewyższający znacznie wskaźniki lesistości województwa (26,2 %) i kraju (27,6 %). Lasy Gminy Olesno należą do kompleksu lasów Stobrawsko - Turawskich podlegających ochronie.

Pod względem potencjału gospodarczego Gmina Olesno należy do średnich w województwie opolskim. W przekroju powiatowym Olesno zajmuje 5 miejsce w województwie pod względem liczby podmiotów gospodarczych - 1247 (przed powiatami Nyskim, Opolskim, Kędzierzyńsko - Kozielskim i Brzeskim).
Gmina Olesno dominuje w powiecie potencjałem ludnościowym i usługowym.

Ludność ogółem w tym miasto - gmina Olesno 19 995 10 658 - gmina Dobrodzień 11 370 4 485 - gmina Gorzów Śl. 8 193 2 766 - gmina Praszka 14 431 8 574 - gmina Radłów 4 719 - - gmina Rudniki 8 804 - - gmina Zębowice 4392 -

Potencjał ludnościowy i gospodarczy Gminy Olesno daje duże szanse rozwoju także z punktu widzenia obsługi całego powiatu. Na terenie miasta Olesno znajduje się: Sąd Rejonowy, Prokuratura Rejonowa, Komenda Powiatowa Policji, Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej, Urząd Skarbowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Państwowy Zakład Ubezpieczeń S.A., Bank Spółdzielczy, Bank Śląski, Bank PKO BP.


2. Uwarunkowania wynikające z powiązań zewnętrznych gminy

Gmina Olesno położona jest w północno – wschodniej części województwa opolskiego, na styku z województwem śląskim. Dwudziestotrzyletnia przynależność do województwa częstochowskiego i bliskie sąsiedztwo miasta Częstochowy mają i będą miały znaczenie dla kształtowania kontaktów w zakresie wymiany miejsc pracy i usług.

Utrzymane są także związki z blisko położonym miastem Kluczbork. Miasto to, w sieci osadniczej województwa opolskiego, ma pełnić rolę ośrodka subregionalnego.

Miasto Olesno jest ważnym, choć skrajnie położonym węzłem komunikacyjnym, przez który przebiega droga krajowa III klasy technicznej Nr 11 Bytom – Lubliniec – Olesno – Kluczbork – Poznań oraz drogi wojewódzkie Nr 494 Częstochowa – Olesno – Opole, Nr 487 Olesno – Praszka – Byczyna i Nr 901 Olesno – Dobrodzień – Gliwice.
Układ promienisty wymienionych dróg, zbiegających się w mieście Olesno, zapewnia dobrą obsługę gminy w relacjach zewnętrznych i wewnętrznych.

Powiązania zewnętrzne wspomaga linia kolejowa Lubliniec – Olesno – Kluczbork – Poznań ze stacją kolejową w Oleśnie i przystankami w Sowczycach i Starym Oleśnie. Brak jest bezpośredniego połączenia kolejowego z Opolem i Częstochową.

Rozwiązanie podstawowych problemów komunikacyjnych wymaga budowy obwodnicy wyłączającej miasto z ruchu tranzytowego.
Środkami komunikacji na terenie gminy są: PKS, częściowo PKP oraz własne środki transportu.
Poprawa dostępności sieci osadniczej gminy z jej siedzibą oraz z otoczeniem wymaga zwiększenia częstotliwości kursów komunikacji zbiorowej.


3. Uwarunkowania wynikające z charakteru i funkcji gminy

Pod względem potencjału obszarowego Gmina Olesno wśród 71 gmin województwa opolskiego należy do grupy gmin największych w województwie:

- powierzchnia gminy wynosi 241 km² co lokuje gminę na 4 miejscu w województwie,
- ludność wynosi 19 995 mieszkańców co daje gminie 14 lokatę.


Gmina ma charakter miejsko-wiejski, a w jej skład wchodzą:

- miasto Olesno będące siedzibą gminy,
- 18 sołectw (Bodzanowice, Borki Małe, Borki Wielkie, Boroszów, Broniec, Grodzisko, Kolonia Łomnicka, Kucoby, Leśna, Łomnica, Łowoszów, Sowczyce, Stare Olesno, Świercze, Wachów, Wachowice, Wojciechów, Wysoka).

Miasto zamieszkuje 10 658 mieszkańców co stanowi 53,3 % ogółu mieszkańców gminy, natomiast wsie zamieszkuje 9 337 mieszkańców co stanowi 42,7 % mieszkańców gminy.
Gmina Olesno ma charakter gminy rolniczo – przemysłowo – usługowy. Miasto Olesno pełni funkcję usługowo-przemysłową z zalążkami turystyki opartej na walorach przyrodniczych i kulturowych gminy.
Przemysł skoncentrowany głównie w mieście Olesno wymaga nowych bodźców rozwojowych, nakładów kapitałowych i nowych technologii.
Obok funkcji usługowych i przemysłowych szanse rozwojowe w Gminie ma funkcja turystyczna i wypoczynkowa oparta na walorach przyrodniczo-kulturowych.
Rolnictwo stanowiące główną funkcję na obszarach wiejskich, oparte jest na średniej jakości gleb, dla których wskaźnik bonitacji wynosi 0,70 (przy średnim dla województwa 0,87).

4. Uwarunkowania środowiskowe

Większość gleb Gminy Olesno należy do typów: pseudobielicowego, częściowo brunatnego i czarnych ziem. Materiałem glebotwórczym są przeważnie piaski zwałowe, piaski i piaskowce jurajskie oraz gliny morenowe.
Doliny rzeczne zajęte są przez gleby hydrogeniczne: torfy, gleby mułowo – torfowe oraz gliny.
Pod względem mechanicznym przeważają gleby wytworzone na piaskach słabo gliniastych (ok. 65 %) oraz piaskach gliniastych (ok. 30 %), gleby wytworzone z glin zwałowych oraz piasków naglinowych lekkich i średnich występujących niewielkimi płatami na południe od Olesna oraz na zachód od Boroszowa.

Gleby wytworzone z piasków gliniastych lekkich i mocnych zaliczane do gleb ornych średniej jakości tj. IVa – IVb klasy bonitacyjnej - korzystne są dla upraw żytnio-ziemniaczanych. Gleby wytworzone z glin lekkich i średnich zaliczane są do gleb ornych dobrych i średnich tj. IIIa – IIIb klasy bonitacyjnej - korzystne są dla upraw pszenno-buraczanych. Gleby wytworzone z glin ciężkich zaliczane są do gleb średnio dobrych tj. IVa – IVb klasy bonitacyjnej, rzadziej do IIIb klasy gruntów ornych - korzystne są dla upraw żytnio-ziemniaczanych. W dolinach rzecznych występują na ogół gleby torfowe i mułowo-torfowe, które są zbudowane z torfów i utworów mineralnych – pyłów i piasków. Z uwagi na nieuregulowane stosunki wodne, użytkowane są one jako łąki w przewadze IV - V klasy bonitacyjnej użytków zielonych.

Dość ubogie siedliska glebowe, występujące w Gminie Olesno, powstałe z utworów lodowcowych, warunkują występowanie głównie lasów iglastych. Kompleksy leśne występują generalnie w pasie północnym od granicy z Gminą Kluczbork, poprzez rejon Boroszowa, Brońca, po Kucoby oraz w pasie południowym od rejonu Wachowa, Leśnej Brynicy, Łomnicy. W strefie środkowej większe kompleksy leśne występują płatami na terenach wysoczyznowych w rejonie Sowczyc i Borek Wielkich.


Pod względem struktury własnościowej dominują zdecydowanie lasy państwowe, wchodzące w skład Państwowego Gospodarstwa Leśnego. Pod względem administracyjnym lasy te wchodzą w skład 3 Nadleśnictw :

- Olesno (część obrębu Zębowice i Olesno)
- Kluczbork (mały fragment obrębu Lasowice Małe)
- Lubliniec (część obrębu Patoka i Dobrodzień)

Według regionalizacji przyrodniczo – leśnej Mroczkiewicza lasy, w gminie, należą do Krainy Śląskiej, Dzielnicy Równiny Opolskiej i Mezoregionu Borów Stobrawskich.
Pod względem żyzności i wilgotności siedliska, lasy na terenie gminy są znacznie zróżnicowane. Wyodrębniono tu 11 typów siedliskowych lasu:

- bór suchy,
- bór świeży,
- bór wilgotny,
- bór mieszany świeży,
- bór mieszany wilgotny,
- las mieszany świeży,
- las mieszany wilgotny,
- las świeży,
- las wilgotny,
- ols,
- ols jesionowy.

Dominującymi siedliskami w gminie są siedliska borowe – bór świeży i wilgotny, bór mieszany świeży i wilgotny. Znaczne powierzchnie zajmuje także las mieszany świeży i wilgotny. Najmniejszy udział w strukturze siedlisk ma bór suchy (występuje tylko na południe od Łomnicy), ols jesionowy i ols, a następnie las wilgotny i świeży. Większe fragmenty żyznych siedlisk występują : na południe od Leśnej, na zachód od Wachowic, na północ od Boroszowa oraz w okolicach Borek Małych i Wielkich.

Gatunkiem dominującym jest sosna, która zajmuje 94,27 % powierzchni leśnej w gminie. Pozostała część powierzchni przypada głównie na : dąb (1,77 %), brzozę (1,74 %), świerk (1,06 %), olchę (0,82 %), buk (0,16 %), grab (0,09 %), modrzewie (0,07 %). W domieszce występuje tu także : jodła, jesion, osika, jawor.


5. Uwarunkowania przestrzenno – funkcjonalne

Gmina Olesno położona jest w obrębie obszaru węzłowego nr 10 K Bory Stobrawskie, stanowiącego kompleks przyrodniczy o randze krajowej (wg koncepcji krajowej sieci ekologicznej ECONET POLSKA), jednego z głównych elementów wojewódzkiego systemu obszarów chronionych.

Gmina Olesno jest powiązana hydrologicznie z powiatem Kluczbork dolinami rzek: Stobrawy, Bogacicy, Budkowiczanki i kopalnymi strukturami wód podziemnych rzeki Stobrawy oraz z terenami województwa śląskiego doliną Liswarty (korytarz ekologiczny o znaczeniu regionalnym).


III. DIAGNOZA AKTUALNEGO STANU GMINY OLESNO


1. Charakterystyka środowiska przyrodniczego
Obszar gminy cechuje się urozmaiconą rzeźbą o charakterze równinno-falisto-pagórkowatym, urozmaiconym płaskodennymi dolinami lokalnych cieków wodnych, przełomami rzecznymi i pasmami wzniesień. Wysokości terenu zamykają się w przedziale 240 -–280 m. n.p.m. (przy wysokościach względnych dochodzących do 40 m).

Surowce mineralne.

Budowa geologiczna, ze zdecydowaną przewagą utworów piaszczysto – żwirowych genezy wodno-lodowcowej i lodowcowej oraz utworów piaskowców, mułowców, iłów triasu i jury, stwarza warunki do prowadzenia eksploatacji surowców mineralnych dla potrzeb lokalnej społeczności.

Aktualnie na terenie gminy eksploatowane są 3 złoża surowców mineralnych :

- w złożu „Olesno” na gruntach wsi Wojciechów przedmiotem eksploatacji są piaski budowlane o zasobach geologicznych bilansowych na 31.12.1997 r. w wielkości 420 000 ton; dla obszaru eksploatacji utworzony został obszar górniczy o powierzchni 29 000 m2 i teren górniczy o powierzchni 63 500 m2; eksploatacja złoża zgodnie z koncesją na eksploatację OŚ.III. 7512/15/96 z 26.06.1996 r.,

- w złożu „Boroszów” przedmiotem eksploatacji jest surowiec ilasty, udokumentowany na powierzchni ok. 76 000 m2 i piasek schudzający na powierzchni ok. 36 000 m2; zasoby geologiczne bilansowe na 31.12.1997 r. wynoszą 628 000 ton; dla obszaru eksploatacji utworzony został obszar górniczy o powierzchni 73 867 m2 i teren górniczy o powierzchni 143 857 m2; eksploatacja złoża zgodnie z koncesją OŚ.III. 7512/40/96 z 3.12.1996 r.

- Olesno – Wachów – w obrębie złoża występuje surowiec ilasty ceramiki budowlanej (ił kajprowy i gliny zwałowe), stanowiące bazę surowcową dla pobliskiej cegielni „Olesno” w Wysokiej; surowiec ilasty udokumentowany na powierzchni ok. 125 000 m2 posiada zasoby bilansowe udokumentowane na dzień 30.06.1996 r. dla surowca podstawowego w ilości 1 255 000 m3; dla obszaru eksploatacji utworzony został obszar i teren górniczy Wysoka o powierzchni 58 310 m2; eksploatacja złoża zgodnie z koncesją OŚ.III. 7512/8/93 z 11.06.1993 r.,


Prowadzona eksploatacja surowców mineralnych ogranicza się do poboru surowca na skalę lokalną, stąd nie prowadzi do wielkoobszarowej degradacji powierzchni ziemi.


Wody powierzchniowe i podziemne.

Przez teren gminy przebiega dział wodny pomiędzy dorzeczami Odry i Warty, stąd charakterystyczną cechą jest występowanie licznych obszarów źródliskowych rzek, stanowiących dopływy niższych rzędów Odry i Warty. Główne rzeki: Stobrawa, Bogacica, Budkowiczanka, Wilcza Woda w zachodniej części gminy oraz Łomnica, Prąd i Liswarta w części wschodniej. Uzupełnieniem systemu hydrograficznego są liczne małe, krótkie, słabowodne cieki o znacznym stopniu zagęszczenia sieci oraz system rowów melioracyjnych.

Badania stanu czystości wód powierzchniowych w latach 1991 – 1995 wskazują na utrzymywanie się stanu nadmiernego zanieczyszczenia w zlewni rzeki Stobrawa i Liswarta.

Badania stanu czystości wód rzeki Liswarty prowadzone były w miejscowości Boronów (powyżej gminy) oraz w miejscowości Danków (poniżej gminy) i wykazały następujące parametry :

- substancje organiczne – w Boronowie stężenie BZT5 osiągało w 1992 r. poziom 9,243 mg O2/dm3, co odpowiadało III klasie czystości; w Dankowie poziom BZT5 odpowiadał normom klasy II,

- zasolenie – wskaźniki czystości utrzymywały się w granicach II klasy czystości,

- zawiesiny – w latach 1993 – 1994 stężenie w Boronowie przekraczało dopuszczalne normy zanieczyszczeń dla III klasy (zanieczyszczenie ponadnormatywne), w Dankowie utrzymywały się na poziomie II klasy czystości,

- związki biogenne – w latach 1991 – 1993 w Boronowie przekraczały dopuszczalne normy, w latach późniejszych osiągając normy III klasy; w Dankowie w 1995 r. odnotowano ponadnormatywne zanieczyszczenie,

- saprobowość - w ocenianym okresie, w badanych przekrojach monitoringowych, woda spełniała wymogi beta-saprobowości, tj. II klasy czystości, jedynie w Dankowie w 1995 r. osiągała wymogi alfamezosaprobowej tj. III klasy czystości,

- stan bakteriologiczny – we wszystkich punktach pomiarowych poziom zanieczyszczenia przekraczał normy III klasy.


Zanieczyszczenie wód Stobrawy na terenie gminy określone zostało na podstawie badań Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Oleśnie, dokonywane przed wpływem na oczyszczalnię ścieków i po jej opuszczeniu oraz badań PIOŚ w Częstochowie przeprowadzonych w 1998 r.

Pomiary ZWiK (z dnia 26.06.1999 r.) wykazują ponadnormatywny stopień zanieczyszczenia azotem ogólnym, III klasę zanieczyszczenia azotem azotanowym. Wskaźnik ChZTMN utrzymywał się na poziomie II klasy. Pozostałe parametry podstawowych wskaźników pomiarowych utrzymywały się na poziomie I klasy czystości wód. Wpływ miasta Olesno na kształtowanie stanu czystości wody w odbiorniku, określony za zrzutem ścieków z miejskiej oczyszczalni, wskazuje na podwyższenie do III klasy zawartości fosforu ogólnego, przy zachowaniu pozostałych wskaźników na poziomie wejściowym.

Badania stanu czystości wód rzeki Stobrawa zostały przeprowadzone przez PIOŚ Częstochowa w 1998 r. w punktach pomiarowych Olesno i Stare Olesno.
Wody Stobrawy w przekroju Olesno spełniały kryteria II klasy dla zanieczyszczeń bakteriologicznych (Miano Coli). Incydentalne przekroczenia stężeń dopuszczalnych dla wód klasy III dokumentują ekstremalne wartości azotu azotynowego, fosforanów i fosforu ogólnego, dla których wartości środkowe (przeciętne) mieściły się w przedziale I klasy.

Wody Stobrawy w przekroju Stare Olesno, uwzględniając oddziaływanie lokalnych źródeł zanieczyszczeń, wskazują na długotrwałe, nadmierne, ponadnormatywne zanieczyszczenie wód fosforanami, fosforem ogólnym, azotem azotynowym i bakteriologii.

Przeciętna jakość wód Stobrawy na terenie województwa opolskiego (górny odcinek) nie dotrzymuje norm klasy I (taki stan czystości rzeka powinna osiągać), a ich stan nie kwalifikuje je nawet do klasy III.
Na taki stan składa się przede wszystkim ponadnormatywne zanieczyszczenie bakteriologiczne (Miano Coli) oraz okresowo fosforanami i sporadycznie tlenem rozpuszczonym. W zakresie pozostałych wskaźników (tlen, BZT5, azot amonowy, większość oznaczeń fosforanów i tlenu rozpuszczonego) spełniane są warunki przewidziane dla klasy I. Utrzymuje się od 1994 r. tendencja poprawy stanu czystości wód w rejonie górnego odcinka Stobrawy (ppk. Bąków) w przypadku: tlenu rozpuszczonego, BZT5, azotu amonowego i fosforu ogólnego, pogarsza się natomiast stan bakteriologiczny.

Zbiorcze wyniki kwalifikacji czystości wód na podstawie parametrów przeciętnych kwalifikują je do wód pozaklasowych, nie odpowiadających normom III klasy czystości.

Na obszarze gminy występują wody przypowierzchniowe ( w strefach lokalnych obniżeń terenowych), gruntowe (występujące w dolinach rzecznych i obniżeniach bezodpływowych) i wgłębne - triasowe (zbiornik Częstochowa. GZWP 352, zb. Dolina Stobrawy GZWP 324).
Wody wgłębne o podstawowym znaczeniu dla warunków hydrogeologicznych związane są z utworami czwartorzędowymi, stanowiącymi główny użytkowy poziom wodonośny na terenie Gminy Olesno.

Budowa geologiczna terenu z dużym udziałem gruntów o wysokiej i średniej przepuszczalności stwarza zagrożenie degradacji jakościowej wód. Badania fizykochemiczne wskazują na występowanie podwyższonych zawartości żelaza i manganu oraz azotanów w wodach czwartorzędowych, co skutkuje koniecznością prowadzenia zabiegów uzdatniających dla celów pitnych. Pod względem bakteriologicznym jakość wód pitnych nie budzi zastrzeżeń.

Warunki klimatyczne.

Temperatura średnioroczna osiąga 7,6 - 8 °C, najcieplejszym miesiącem jest lipiec
(17,6-17,9 °C), najzimniejszym styczeń (1,5-2,2 °C). Długość okresu wegetacyjnego wynosi 210-220 dni. Układ temperatur jest korzystny dla wegetacji roślin, roczny rozkład opadów jest mało zróżnicowany.
Średnia suma opadów zbliżona jest do 620 – 660 mm, z wyraźną kulminacją w okresie letnim (ok. 260 mm), w miarę równomiernym rozkładem w pozostałych miesiącach. W okresie zimowym odnotowywane są minima (ok. 140 mm). W okresie wegetacyjnym przypada 65 % opadów sumy rocznej, przy czym optymalne są one dla gleb ciężkich, w glebach średniozwięzłych zaznaczają się niewielkie niedobory. Pokrywa śnieżna występuje przez ok. 60 dni w roku.

Pod względem anemometrycznym w okresie letnim dominują wiatry z kierunków zachodnich, w okresie zimowym przeważają wiatry z kierunków północno – zachodnich.

Generalnie warunki anemometryczne korygowane są przez kompleksy leśne, w istotny sposób zwiększające turbulencję w przyziemnej warstwie powietrza, co wpływa na zmniejszenie prędkości wiatrów dolnych, ukierunkowanie strug powietrza i spadek ich prędkości.

Gleby.

Na terenie gminy przeważają gleby średnio dobre i słabe, głównie żytnio -ziemniaczanych i żytnio - łubinowych kompleksów glebowych, wytworzonych na piaskach gliniastych lekkich i luźnych, słabogliniastych i żwirach, okresowo lub stale za suchych. Są to głównie gleby średnie i lekkie w uprawie. Udział gleb ciężkich ogranicza się do gleb wytworzonych na glinach zwałowych moreny dennej, bardzo korzystnych dla upraw żytnio - ziemniaczanych oraz gleb gliniasto – pylastych, wytworzonych z glin zwałowych, korzystnych dla upraw pszenno – buraczanych.

Gleby w większości cechują się odczynem kwaśnym, lokalnie w rejonie Olesna zaznacza się udział gleb bardzo kwaśnych. Stan zakwaszenia wpływa niekorzystnie na odporność względem toksyn i metali ciężkich (badania wykazują, iż nie ma przekroczonego naturalnego poziomu).
Pod względem bonitacyjnym grunty orne Gminy Olesno zaliczają się do następujących klas :

- klasa IIIa - 0,44 %
- klasa IIIb - 2,70 %
- klasa IVa - 19,51 %
- klasa IVb - 28,81 %
- klasa V - 34,53 %
- klasa VI - 14,01 %

razem grunty orne 9 381,0 ha
powierzchnia ogólna 24 080,0 ha

Atmosfera.

Gmina Olesno położona w północno-wschodniej części województwa opolskiego zalicza się do obszarów, które pod względem zanieczyszczenia powietrza należą do najmniej obciążających i obciążonych emisjami i zanieczyszczeniami atmosfery. Na terenach zabudowanych, w sezonie zimowym, istotnym źródłem zanieczyszczeń jest emisja z lokalnych źródeł grzewczych (paleniska domowe, komunikacja wewnątrzmiejska), i w związku z tym stan higieniczno-sanitarny powietrza jest niezadowalający. Do głównych, zorganizowanych źródeł emisji zanieczyszczeń należą nieliczne obiekty produkcyjno-przemysłowe, obsługujące rolnictwo oraz scentralizowane źródła grzewcze dla obsługi osiedli i obiektów użyteczności publicznej.

Środowisko przyrody ożywionej.

Skład gatunkowy świata zwierzęcego jest różnorodny, a cechująca go przejściowość zoogeograficzna zapewnia stan względnej równowagi przyrodniczej.
Pod względem udokumentowanych zasobów fauny teren Gminy Olesno jest słabo poznany. Na terenach leśnych obserwuje się :

- zwierzęta łowne grube: jelenie, sarny, dziki,
- zwierzęta łowne drobne: lisy, kuny, tchórze, borsuki, wydry, bażanty, kuropatwy,
- zającowate: zające, dzikie króliki,
- inne: jeże, wiewiórki.

Wśród ptaków występują tu rzadko bociany czarne i żurawie oraz sokół pustułka, myszołów, jastrząb gołębiarz, kania czarna, puszczyk, błotniak stawowy, bąk.
Gady żyjące na terenie gminy to żmija zygzakowata, zaskroniec zwyczajny, padalec, jaszczurka żyworodna i zwinka, a płazy to: żaba wodna i trawna, ropucha zwyczajna i zielona.

Obecny charakter roślinności to efekt przekształceń środowiska przez gospodarkę człowieka. Naturalne lasy na terenie gminy zostały zastąpione przez uprawy polne i łąkowe oraz sztucznie nasadzone monokultury sosnowe. W wyniku tego naturalne zbiorowiska roślinne zajmują niewielkie powierzchnie i są przeważnie wykształcone fragmentarycznie. Lasy stanowią bazę dla rozwoju przemysłu drzewnego.
Z uwagi na przewagę gleb raczej słabych obszar gminy nie uległ drastycznym przemianom antopogenicznym. W Gminie Olesno lasy i zadrzewienia zajmują 10 027 ha (42,0 % powierzchni), a użytki rolne 11 104 ha (50,5 %). Najbardziej przekształcony obszar (najwięcej użytków rolnych) występuje w środkowej części gminy (Łowoszów, Olesno, Sowczyce, Borki Wielkie) oraz w północno – wschodniej części gminy w okolicy Bodzanowic.
Oprócz formacji leśnych istotnym elementem uzupełniającym i różnicującym teren gminy są użytki zielone, występujące głównie w dolinach cieków wodnych. Stanowią one w wielu przypadkach biotop wielu gatunków fauny i flory, które nie występują na obszarach leśnych. Bardzo pozytywną rolę na kształtowanie naturalnego krajobrazu mają, zachowane wzdłuż niektórych ciągów komunikacyjnych, cenne fragmenty zieleni przydrożnej – aleje dębowe i lipowe (Łomnica, Broniec, Wojciechów).

Układ ekologiczny gminy wykazuje istnienie następujących korytarzy i ciągów ekologicznych :
- Dolina Wilczej Wody i Bzinicy,
- Dolina Stobrawy i jej prawobrzeżnych dopływów,
- Dolina Łomnicy i jej dopływów,
- Dolina Budkowiczanki,
- Dolina Liswarty.

Korytarze ekologiczne, sprzyjające utrzymywaniu równowagi w przyrodzie, są chronione przed urbanizacją i nadmiernym gospodarczym wykorzystaniem.

Walory przyrodniczo – krajobrazowe gminy pozwalają na wydzielenie kilku cennych obszarów, które obok funkcji podstawowej pełnią i mogą pełnić funkcje turystyczne.

· Obszar źródliskowy rzeki Budkowiczanki.

Obszar o wyjątkowych walorach krajobrazowych – obejmuje unikatowy w skali województwa kocioł źródliskowy Budkowiczanki, założony na kontakcie piasków wydmowych z nieprzepuszczalnym podłożem skalnym oraz nieuregulowane koryto rzeki w górnym jej położeniu, biegnące w głębokim wąwozie. Obszar ten znajduje się w górnym kompleksie leśnym, na wschód od miejscowości Leśna. Tereny źródliskowe to także siedlisko wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt.

· Obszar doliny Wilczej Wody i Bzinicy.

Obszar o dużych walorach przyrodniczych – obejmuje częśc doliny Wilczej Wody i Bzinicy wraz z zespołem stawów rybnych. Obszar położony jest w terenie zwartych i różnowiekowych drzewostanów sosnowych, obfituje w podmokłości, bagna i podtorfienia. Zaobserwowano tu fragmenty rzadkiego zbiorowiska roślinnego – olsu. Występują tu rzadko rośliny chronione np. naparstnica purpurowa, czermień błotna, turzyca ciborowata.
Stawy położone w środku kompleksu leśnego są atrakcyjnym miejscem żerowania dla ptaków wodno – błotnych oraz miejscem rozrodu dla wielu płazów.

· Wąwóz Stobrawy.

Obszar o dużych walorach krajobrazowych – obejmuje początkowy fragment doliny Stobrawy w formie głębokiego, płaskodennego wąwozu, rozcinającego pokrywę glin morenowych zlodowacenia środkowopolskiego, porośniętego na zboczach lasem liściastym z bukami, wiązami, grabami, brzozami oraz konwalią majową.

· Siedem Źródeł.

Obszar o walorach krajobrazowych, obejmujący teren kotła źródliskowego powstałego na kontakcie utworów piaszczysto – żwirowych zlodowacenia środkowopolskiego i utworów holoceńskich początkowego fragmentu doliny rzecznej prawobrzeżnego dopływu Stobrawy; na kontakcie utworów żwirowych z podłożem założony został zespół źródeł, zasilających lokalny zbiornik wodny.


Na terenie gminy można wyróżnić następujące formy ochrony przyrody :

- użytki ekologiczne
- pomniki przyrody ożywionej
- lasy ochronne

· użytki ekologiczne

Na obszarze gminy znajduje się 9 użytków ekologicznych. Zajmują one powierzchnię 6,62 ha, co stanowi 0,06 % powierzchni gminy. Są to obszary bagienne, powołane dla ochrony pozostałości ekosystemów, które mają znaczenie dla zachowania unikatowych zasobów genowych i typów środowisk.


Użytki ekologiczne na terenie Gminy Olesno. (Tabela nr 1)

Nazwa przedmiot ochrony powierzchnia (ha) położenie
Tarzanisko bagno 0,80 Nadleśnictwo OlesnoObręb OlesnoOddz. 75 b
Lęgowisko bagno 0,46 Nadleśnictwo OlesnoObręb OlesnoOddz. 115 j
Żerowisko bagno 1,18 Nadleśnictwo OlesnoObręb OlesnoOddz. 115 j
Ostoja bagno 0,25 Nadleśnictwo OlesnoObręb OlesnoOddz. 175 g
Torfowisko (1) torfowisko 1,61 Nadleśnictwo OlesnoObręb OlesnoOddz. 123 a
Torfowisko (2) torfowisko 0,87 Nadleśnictwo OlesnoObręb OlesnoOddz. 123 g
Suchy Staw bagno 0,83 Nadleśnictwo OlesnoObręb ZębowiceOddz. 64 b
Stawek nieużytek - stawek 0,37 Nadleśnictwo OlesnoObręb ZębowiceOddz. 85 b
Bagienko bagno 0,25 Nadleśnictwo OlesnoObręb ZębowiceOddz. 182 b

Źródło: Materiały własne (Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego
Gminy Olesno).

· pomniki przyrody

Rozporządzeniem Wojewody Częstochowskiego nr 23/94 z dnia 30.12.1994 r. 6 obiektów w gminie Olesno zostało uznanych za pomniki przyrody – 5 jako pomniki przyrody ożywionej (drzewa pomnikowe) oraz 1 pomnik przyrody nieożywionej (głaz narzutowy).

Pomniki przyrody na terenie Gminy Olesno. (Tabela nr 2)

Przedmiot ochrony obwód [cm] położenie
grupa drzew – dęby szypułkowe (5 egz.) 670, 570, 565, 540, 490 Nadleśnictwo OlesnoObręb OlesnoOddz. 79 b
grupa drzew – dęby szypułkowe (2 egz.) 570, 440 Boroszów, przy ścieżce do kościoła
modrzew europejski 265 Nadleśnictwo OlesnoObręb ZębowiceOddz. 224 a
grupa drzew – buki pospolite (2 egz.) 265, 270 Olesno, obok budynkuUrzędu Miejskiego
dąb szypułkowy 330 Olesno, obok budynkuUrzędu Miejskiego
głaz narzutowy 190x160x120 Łomnica (przy granicy gminy z gminą Lubliniec)

Źródła: Materiały własne (Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego
Gminy Olesno).

· lasy ochronne

Zgodnie z zarządzeniem MOŚZNiL z dnia 26 marca 1996 r. dla Nadleśnictwa Olesno i z dnia 11 sierpnia 1995 r. dla Nadleśnictwa Lubliniec oraz zgodnie z planem urządzenia lasu dla Nadleśnictwa Kluczbork znaczną część lasów w gminie uznano za ochronne (m.in. w Nadleśnictwie Lubliniec, w okolicach Borek Wielkich i Boroszowa). Niektóre drzewostany zakwalifikowano do kilku naraz kategorii ochronnych, dlatego na pewnych obszarach nakładają się one na siebie.

Wymienione walory przyrodnicze są ważnym elementem dla rozwoju takich form turystyki jak: myślistwo, wędkarstwo, wędrówki piesze, rowerowe, jeździectwo, fotografia plenerowa.
Istniejące walory gminy kwalifikują dla tych celów obszar górnego biegu doliny Budkowiczanki, wąwóz Stobrawy (Walce), obszar zbiegu doliny Prądu i Łomnicy, obszar widłowy dolin Stobrawy, Wilczej Wody i Bzinicy. Dla celów penetracyjnych kapitalne znaczenie posiadają przebiegające przez teren gminy szlaki: turystyczne drewnianego budownictwa regionalnego, szlak drewnianego budownictwa sakralnego oraz szlak Józefa Jeziorowskiego.
Dla celów wędkarskich wykorzystywane są liczne stawy rybne, w szczególności Żurawiniec w Boroszowie, stawy hodowlane w Borkach Wielkich, Kucobach, Starym Oleśnie, Leśnej i Wysokiej.
Znakomite warunki przyrodnicze, z dużym udziałem łąk i pastwisk, zmienność krajobrazu i otwartość przestrzenna głównych jednostek krajobrazowo – morfologicznych sprzyjają rozwojowi jeździectwa.
Rozwój agroturystyki posiada potencjalnie najlepsze możliwości w rejonie miejscowości Borki Wielkie, Boroszów, Broniec, Kucoby, Leśna.
Na terenie gminy nie występują źródła hałasu oddziałujące wielkoprzestrzennie, a istniejące obiekty (przemysłu rolno – spożywczego, drzewnego, metalowego, bazy sprzętowo – transportowe oraz drobne zakłady rzemieślnicze) ograniczają swój wpływ do granic władania terenem, bądź najbliższego sąsiedztwa.
Źródłem uciążliwości akustycznej tworzącym konflikt z najbliższym otoczeniem jest
PeZZARR Sp. z o.o. Przedsiębiorstwo Przemysłu Zbożowo – Młynarskiego w Oleśnie, układ drogowy (DK 11, drogi wojewódzkie nr 497 i 901) i kolejowy (linia Lubliniec – Olesno – Kluczbork)


2. Gospodarka odpadami

Na terenie Gminy Olesno gospodarka odpadami komunalnymi ma charakter uporządkowany i podlegający pełnej kontroli w całym zakresie obiegu odpadów.

Realizacja zadań związanych z racjonalnym gospodarowaniem odpadami przebiega w następujący sposób:
1. Odpady komunalne stałe :
- odpady drobne powstające w gospodarstwach domowych, w obiektach
użyteczności publicznej i obsługi ludności,
- odpady uliczne,
- odpady ogrodowe,
składowane są na gminnym składowisku odpadów. Miejsce składowania pozostałych odpadów komunalnych stałych (wraki samochodów, odpady wielkogabarytowe: zużyte elementy wyposażenia mieszkań, domów mieszkalnych oraz obiektów użyteczności publicznej i obsługi ludności), odpadów pobudowlanych i ziemnych ustalane jest w umowach zawartych pomiędzy wytwarzającymi odpady, a ich odbiorcami.

2. Odpady komunalne ciekłe (odchody i zużyte wody gospodarcze gospodarstw domowych, obiektów użyteczności publicznej i obsługi ludności, gromadzone w szambach i odprowadzane do sieci kanalizacyjnej) unieszkodliwiane są w gminnej oczyszczalni ścieków (podział odpadów wg uchwały Rady Miejskiej w Oleśnie Nr XII/94/99).

Każdy właściciel nieruchomości wyposażony jest w urządzenia do gromadzenia odpadów. Gromadzone nieczystości przekazuje firmom wywozowym zgodnie z wcześniej zawartymi umowami.

Realizacja zadań w zakresie oczyszczania mechanicznego miasta, dzierżawy wysypiska śmieci, wywozu nieczystości stałych z obiektów komunalnych gminy, zimowego utrzymania dróg i ulic, zarządu i utrzymania cmentarza jest przekazana firmom prywatnym w ramach przeprowadzonych przetargów.

System gospodarowania odpadami obejmuje etapy:
- gromadzenia odpadów,
- odbioru odpadów,
- zagospodarowania odpadów (w tym składowanie).

Gromadzenie odpadów prowadzone jest przy wykorzystaniu różnych typów kontenerów będących własnością firm wywozowych, obsługujących obszar miasta i gminy.

Odbiór odpadów prowadzony jest wg opracowanego harmonogramu odbioru odpadów na terenie miasta i gminy oraz na indywidualne powiadomienia zainteresowanych stron. Oprócz kontrolowanej gospodarki odpadami bazującej na pojemnikach odpadowych, na terenie gminy stosuje się możliwość dowozu odpadów komunalnych bezpośrednio przez wytwórcę na składowisko.

Zagospodarowanie odpadów jest realizowane przez składowanie ich na uruchomionym w 1996 r. centralnym, miejsko-gminnym składowisku odpadów komunalnych na gruntach miejscowości Świercze. W chwili obecnej na terenie składowiska funkcjonuje I kwatera na odpady o powierzchni składowania ok. 15 000 m² i kubaturze ok. 93 200 m³. Częściowo odzyskiwane są odpady do powtórnego wykorzystania (złom, stłuczka szklana). Istnieje możliwość realizacji II kwatery odpadowej o powierzchni składowania 26 337 m² i kubaturze 129 935 m³.

Ewidencja odbieranych odpadów na terenie miasta i gminy Olesno ustabilizowała się na poziomie ok. 30 300 m³ (dane za rok 1998).

3. Potencjał demograficzny

Procesy demograficzne decydują o skali i dynamice rozwoju gminy. Znajomość procesów demograficznych jest podstawą prognozowania skali i kierunków jej rozwoju. Struktura demograficzna ludności decyduje o zapotrzebowaniu na miejsca pracy, mieszkania, usługi ściśle związane z zapotrzebowaniem poszczególnych grup społecznych.

Mając na uwadze znaczenie problematyki demograficznej analizą objęto pełny wachlarz zagadnień w przekroju miasta i wsi, a w szczególności :

- rozwój ludności na przestrzeni ostatnich 10-ciu lat,
- przyrost naturalny,
- migracja ludności,
- struktura wieku.

Ruch naturalny (Tabela nr 3)

wyszczególnienie w liczbach rzeczywistych
ogółem w tym miasto
1997 1998 1999 1997 1998 1999
- urodzenia - zgony - przyrost naturalny na 1000 mieszkańców 1991880,6 1721640,4 1921750,9 106802,4 78680,5 89850,4
- małżeństwa 78 103 114 x x x

Źródło : Materiały własne.

Rozmieszczenie ludności w relacji miasto – wieś w tys. osób. (Tabela nr 4)

Rok miasto wsie razem
1985 199019981999 9,39,510,610,5 10,010,29,69,0 19,319,719,719,5

Źródło : Materiały własne.

Wyniki analiz wskazują na utrwalenie się tendencji niezbyt korzystnych dla rozwoju gminy.
Przyczyny niekorzystnych tendencji demograficznych na przyszłość tkwią w strukturach obecnie występujących, które obrazują dane zawarte w dalszej części rozdziału.

Struktura wieku ludności gminy i prognoza na rok 2010. (Tabela nr 5)

Grupy wieku liczebność w liczbach bezwzględnych udział %
1998 r. prognoza 2010 r. 1998 r. prognoza 2010 r.
przedprodukcyjna 0-17 lat 5 482 4 800 27,9 24,0
produkcyjna 18-60 lat 11 692 12 000 59,5 60,0
poprodukcyjna 60/65 i więcej 2 467 3 200 12,6 14,0
ogółem 19 650 20 000 100,0 100,0

Źródło : Materiały własne.

Ludność gminy po uwzględnieniu migracji wraz z szacunkową
prognozą. (Tabela nr 6)

Rok ludność w tys. osób
miasto wieś razem
1998 2010 2015 10,6 11,0 11,5 9,1 9,0 8,5 19,7 20,0 20,0

Źródło : Materiały własne.


Szacunkowa prognoza Gminy Olesno na lata 2010 – 2015 oparta została na analizie dotychczasowych procesów ludnościowych w gminie.
W oparciu o powyższe przesłanki w prognozie na rok 2010 można przyjąć założenie, że wystąpi ogólna stagnacja ludnościowa gminy, przy czym w odniesieniu do miasta można przyjąć niewielki wzrost, a na obszarach wiejskich spadek liczby ludności.

Prognoza struktury wiekowej ludności gminy oparta na dotychczasowych tendencjach i strukturze stanu istniejącego pozwala na zasygnalizowanie prawdopodobnych relacji podstawowych grup wiekowych, które rzutować będą na potrzeby społeczno – gospodarcze gminy.
Symulacyjne procesy demograficzne na okres do 2010 roku sygnalizują następujące zmiany (przedstawione w tabeli nr 5) :
- obniżenie grupy przedprodukcyjnej 0 – 17 lat o 4 %, co będzie miało wpływ na bilansowanie potrzeb w zakresie urządzeń dziecięcych jak przedszkola i szkoły,
- wzrost grupy produkcyjnej 18 – 60 lat o 0,5 %, co rzutować będzie na zwiększony popyt na miejsca pracy,
- znaczny wzrost grupy poprodukcyjnej – powyżej 60 lat (kobiety) i 65 lat (mężczyźni) o 1,4 %, co wpływać będzie na potrzeby w zakresie usług zdrowotnych i opiekuńczych.

4. Warunki mieszkaniowe mieszkańców gminy


Warunki mieszkaniowe w gminie w ujęciu standardów ilościowych przedstawiają się zadowalająco i mieszczą się w przeciętnych standardach województwa. Wyposażenie mieszkań w infrastrukturę komunalną, szczególnie na wsi jest niedostateczne i wymaga działań inwestycyjnych. Ruch budowlany utrzymujący się w ostatnich latach na znikomym poziomie, nie stwarza korzystnych przesłanek dla programu rozwoju gminy.

Zasoby mieszkaniowe wg stanu na 31.12.1997 r. (Tabela nr 7)

Wyszczególnienie jednostkamiary ogółemgmina w tymmiasto przeciętna w wojew.
mieszkaniaizbypowierzchnia użytkowa mieszkań Wskaźnikiliczba izb w mieszkaniuliczba osób na 1 mieszkaniepow. użytkowe w m2 na1 mieszkaniepow. użytkowa m2 na 1 osobę liczbaliczbatys. m2 5 64923 356443,84,133,4778,6022,70 3 20812 630228,03,643,2271,122,1 ---3,793,3571,521,4

Źródło: Województwo Opolskie w 1998 r.,Opole 1999.

Wyposażenie mieszkań wg stanu na 31.12.1999 r. (Tabela nr 8)

Rodzaj urządzeń Olesno województwo opolskie
miasto gmina
ludność korzystająca z sieci wodociągowej(% ludności)ludność korzystająca z sieci kanalizacyjnej(% ludności)ludność korzystająca z sieci gazowej(% ludności) 97,074,675,4 97,0-- 95,0 50,0 13,9

Źródło : Materiały własne.

Lokale mieszkalne i lokale użytkowe stanowiące własność gminy są w trakcie sprzedaży, którą regulują Uchwały Rady Miejskiej Nr XIII/102/99 z 23.06.1999 r. i Nr XIV/107/99 z 14.07.1999 r.
Przy wyznaczaniu do sprzedaży konkretnych budynków wielomieszkaniowych podejmowana jest za każdym razem oddzielna uchwała. Zarówno lokale mieszkaniowe jak i użytkowe są sprzedawane najemcom. W przypadku odmowy nabycia lokalu przez najemcę zostają sprzedane w drodze przetargu.
Nieruchomości sprzedawane są zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Dostępne tereny budowlane.

Gmina Olesno sprzyja wszelkim działaniom inwestycyjnym i na dzień dzisiejszy dysponuje działkami budowlanymi, które znajdują się :

- Olesno : ulice Dobrodzieńska, Matejki (drogi dojazdowe, woda, energia elektryczna), Dworcowa, Wielkie Przedmieście (działki uzbrojone),
- Boroszów (nie uzbrojona),
- Wojciechów (nie uzbrojona),
- Kucoby: działki rekreacyjne (drogi dojazdowe, woda, energia elektryczna).

Działki inne, to tereny przeznaczone pod inwestycje przemysłowe, położone w :

- Olesno: ulice Leśna – przemysł, Wielkie Przedmieście (plac obok kina) – budownictwo wysokie, Wachowska – usługi wydzielone (drogi dojazdowe, woda, energia elektryczna),
- Grodzisko: przemysł, stacja benzynowa (drogi dojazdowe, woda, energia elektryczna),

a ponadto nieruchomości takie jak :

- Kolonia Łomnicka: budynek byłej szkoły
- Stare Olesno: budynek byłej szkoły
- Kucoby: część ośrodka wypoczynkowego
- Sowczyce: staw


5. Rynek pracy


Pracujący wg stanu na 30.12.1997 r. (Tabela nr 9)

Lp. Wyszczególnienie Gmina Olesno udział % w tym miasto
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.10.11.12.13.14.15.16. Ogółem pracujący x w tym :Rolnictwo i leśnictwoRybołówstwo i rybactwoGórnictwo i kopalnictwoDziałalność produkcyjnaZaopatrzenie w energię elektryczną, gaz i wodęBudownictwoHandelHotele i restauracjeTransport, łączność i gospodarka magazynowaPośrednictwo finansoweObsługa nieruchomościAdministracja publicznai obrona narodowaEdukacjaOchrona zdrowia i opieka socjalnaPozostała działalność usługowaGospodarstwa domowe zatrudniające pracowników 4693 141-- 1376 32 214 464 39 286 186 209 265 496 869 66 - 100 4,1-- 29,3 0,7 4,6 9,9 0,8 6,1 4,0 4,5 5,6 10,5 18,5 1,4 - 4029 66 - - 1161 32 214 463 23 234 186 204 265 359 759 63 -

x – bez pracujących w rolnictwie indywidualnym

Źródło : Rocznik statystyczny województwa częstochowskiego – 1998 r.; Województwo Opolskie w 1988r.,
Opole 1999.


Jednostki zarejestrowane w systemie Regon. (Tabela nr 10)

Wyszczególnienie ogółem Gmina Olesno w tym miasto
1997 1998 1997 1998
Ogółem 1 169 1 224 867 931
w tym : - sektor publiczny - sektor prywatny 581 111 411 183 34833 29902
w tym :- przedsiębiorstwa państwowe - i komunalne - spółki prawa handlowego- spółki cywilne- spółdzielnie- osoby fizyczne prowadzące działalność handlową -229614954 -21102141017 -218113706 -198713768

Źródło : Rocznik statystyczny województwa częstochowskiego – 1998 r.; Województwo Opolskie w 1998 r.,
US Opole 1999.

Analiza zatrudnienia w Gminie Olesno w latach 1997 – 1998 wykazuje tendencję wzrostową w sektorze transportu i łączności oraz administracji publicznej. Zmniejszenie liczby pracujących wykazuje sektor ochrony zdrowia, obsługi nieruchomości, pośrednictwa finansowego, edukacji.
W najbliższych latach w związku z procesami restrukturyzacyjnymi należy spodziewać się zmniejszenie zatrudnienia głównie w sektorach ochrony zdrowia, edukacji oraz obsługi nieruchomości. Efektem tego będzie dalszy wzrost liczby bezrobotnych.


Bezrobocie. (Tabela nr 11)

Ogółem bezrobotni 1998 1999 30.06.2000
556 606 618
w tym : - kobiet- absolwentówStopa bezrobocia – udział liczby bezrobotnych w liczbie ludności w wieku produkcyjnymZwolnieni z przyczyn zakładów pracy w % ogółu bezrobotnych 375484,66,5 379555,115,7 379555,27,9

Źródło : Województwo opolskie w 1998 r., US Opole 1999.


Z monitoringu rynku pracy wynika, że bezrobocie ma tendencję wzrostową. Sytuacja na rynku pracy ulega stopniowemu pogorszeniu, czego obrazem jest wzrost liczby bezrobotnych (tabela nr 11). O wysokim procencie zwolnień z przyczyn zakładów pracy w roku 1999 zadecydowały zwolnienia w firmie „ORAS”.


Prognoza sytuacji na rynku pracy w Gminie Olesno – 2015 r. (Tabela nr 12)

Szacunkowa wielkość ludności zawodowo czynnej 8 000
Miejsca pracy pozarolnicze adaptowane 4 700
Prognozowane szacunkowe zatrudnienie w rolnictwie indywidualnym (przyjęto 15 osób na 100 ha UR) 1 400
Deficyt miejsc pracy (miejsca pracy – wymagające zorganizowania) 1 900

Źródło : Materiały własne.

Z hipotetycznej prognozy rynku pracy na 2015 rok wynika :
- konieczność obniżenia zatrudnienia w rolnictwie,
- rozwój pozarolniczego potencjału gospodarczego, zarówno w mieście jak i na wsi,
- znaczny wzrost zatrudnienia w sferze szeroko rozumianych usług,
- obniżenie stopy bezrobocia do 2 – 3 %.

Problemy rynku pracy mają tendencje wzrostowe. Rysujące się problemy wynikają głównie z braku stabilizacji ekonomicznej przedsiębiorstw przemysłowych i ogólnej sytuacji rolnictwa na tle warunków obowiązujących w Unii Europejskiej.

Z obliczeń przedstawionych w tabeli nr 12 wynika, że do 2015 roku należy zorganizować na obszarze gminy około 1900 miejsc pracy poza rolnictwem.


6. Ogólna struktura przestrzenna

Ogólną strukturę przestrzenną Gminy Olesno charakteryzują:

- wysoki udział terenów zalesionych,
- duże rozdrobnienie jednostek osadniczych,
- dominujące znaczenie miasta Olesno wyróżniające się walorami urbanistyczno – architektonicznymi i różnorodnością funkcji,
- niski udział użytków rolnych przy dominującym znaczeniu rolnictwa indywidualnego opartego na glebach średniej wartości,
- dobrze rozwinięta sieć dróg w układzie powiązań zewnętrznych i wewnętrznych.

Charakter struktury przestrzennej gminy ilustruje wykres nr 4.


Sieć osadnicza.

Układ osadniczy Gminy Olesno tworzy 19 miejscowości w tym miasto Olesno i 18 wsi sołeckich.
Miasto Olesno liczące 10 536 (wg stanu na 31.12.1999 r.) mieszkańców należy w skali województwa opolskiego do grupy miast małych, ale z dużymi tradycjami miejskimi.

Sieć wiejska pod względem zaludnienia jest zróżnicowana z charakterystyczną dla gminy dużą ilością przysiółków:

- do 200 mieszkańców występuje 1 wieś,
- od 200 – 300 mieszkańców – 7 wsi,
- od 300 – 500 mieszkańców – 6 wsi,
- od 500 – 700 mieszkańców – 3 wsie,
- od 700 – 900 mieszkańców – 3 wsie,
- od 900 – 1000 mieszkańców - 1 wieś,
- powyżej 1000 mieszkańców – 1 wieś.


Rozmieszczenie ludności – 1999 r. (Tabela nr 13)

Lp. Nazwa miejscowości (wsie sołeckie) funkcja liczba mieszkańców wg stanu na 31.12.1999 r. prognoza na 2010 r.
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.10.11.12.13.14.15.16.17.18. Bodzanowice Borki Małe Borki Wielkie Boroszów Broniec Grodzisko Kolonia Łomnicka Kucoby Leśna Łomnica Łowoszów Sowczyce Stare Olesno Świercze Wachowice Wachów Wojciechów Wysoka rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza rolnicza 1060500971270212282264167251534519724564683345234889460 1150 480 1000 260 190 260 250 160 240 530 520 740 570 730 330 230 900 460
Razem wsie 8 929 9 000
miasto Olesno 10 504 11 000
razem gmina 19 433 20 000

Źródło : Materiały własne.
Ze stanu zagospodarowania przestrzennego i uwarunkowań rozwoju miasta i wiejskich jednostek osadniczych wynika, że nie istnieją żadne istotne ograniczenia dla rozwoju przestrzennego.

Uwarunkowania ograniczające rozwój wynikają natomiast z czynników demograficznych i gospodarczych.
Przewidywany i wymagany rozwój, szczególnie wiejskich jednostek będzie miał charakter jakościowy, polegający na modernizacji i rewitalizacji istniejącej zabudowy stosownie do rosnących potrzeb i aspiracji mieszkańców.

Przekształcenia wiejskiej sieci osadniczej, oprócz uzupełniającej i modernizowanej zabudowy mieszkaniowej, wynikać będą z programu usługowego, opartego na przetwórstwie rolno - spożywczym i pozarolniczych produkcyjnych miejsc pracy właściwych dla wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich. Szanse rozwoju osadnictwa wiejskiego tkwią w wykorzystaniu wszystkich możliwości rozwoju gminy, w tym, w szczególności nisko dotąd rozwiniętej funkcji turystycznej i agroturystycznej.

Charakter rozwojowy ma miasto Olesno oraz większe wsie, jak Bodzanowice, Borki Wielkie, Wojciechów, Sowczyce, Świercze, które predysponowane do pełnienia roli tzw. wsi kluczowych, oraz wsie położone w otoczeniu obszarów atrakcyjnych przyrodniczo i krajobrazowo jak : Kucoby, Leśna, Boroszów, Broniec, Kolonia Łomnicka.
We wszystkich jednostkach osadniczych dopuszcza się lokalizację nowej zabudowy, którą wyznaczą miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Miasto Olesno posiada znaczne tereny rozwojowe wyznaczone w planie miejscowym, które mogą być uzupełniane w miarę narastania potrzeb.

Komunikacja drogowa i kolejowa.

Komunikacja drogowa.
Gmina Olesno wyposażona jest w gęstą sieć drogową, która pozwala na dobrą obsługę komunikacyjną wszystkich sfer życia gospodarczego i społecznego. Nie oznacza to oczywiście zaniechania działań modernizacyjnych i realizacji nowych inwestycji, ponieważ drogi są słabej jakości i wymagają ciągłej poprawy.

Gęsta sieć dróg powiatowych oraz gminnych zapewnia prawidłową komunikację wewnątrz gminy jak również z gminami sąsiednimi. Kształt przestrzenny gminy i położenie na jej tle miasta Olesno – na skrzyżowaniu ważnych dróg krajowych i wojewódzkich – sprawiają, że najwięcej problemów komunikacyjnych związanych jest właśnie z miastem.

W mieście droga krajowa oraz drogi wojewódzkie stanowią integralną sieć miejską. Przebiegając przez tereny zabudowane – w tym przez śródmieście – pełnią funkcję miejskich ulic zbiorczych. Powoduje to nakładanie się ruchu tranzytowego z ruchem miejskim, co wywołuje utrudnienia w ruchu drogowym i w sposób oczywisty zagraża środowisku naturalnemu; powoduje to również, że drogi te oraz skrzyżowania posiadają nie normatywne parametry techniczne w stosunku do pełnionych funkcji.

Najbardziej obciążone ruchem są skrzyżowania:
a) Kluczborska – Opolska – Dobrodzieńska (rondo)
b) Sądowa – Murka – wiadukt kolejowy – Sienkiewicza – Chopina – Targowa
c) Kościuszki – Konopnickiej – Sądowa
d) Pieloka – Krasickiego – Powstańców Śl.

Komunikacja zbiorowa w gminie oparta jest na funkcji przewozowej PKS. Pomimo dużego obszaru gminy obsługa nie jest wystarczająca z uwagi na niską częstotliwość kursów. W mieście Oleśnie znajduje się dworzec komunikacji zbiorowej, a w sołectwach przystanki autobusowe. Zaplecze motoryzacji oparte jest na prywatnych zakładach naprawczych. Zaopatrzenie w paliwo zapewniają stacje paliw (również dawne zakładowe udostępnione do powszechnego użytkowania).
Przez teren gminy przebiega linia kolejowa Nr 143 Kalety – Wrocław Mikołajów, I-rzędna, dwutorowa, zelektryfikowana i nie ma potrzeby ujmowania jej w programach rozwojowych.
Klasyfikacja dróg w Gminie Olesno. (Tabela nr 14)

Lp. Numer drogi Nazwa drogi Od km do km Długość (ogółem km)
DROGI KRAJOWE
1. 43 Pleszew – Kępno -Bytom 97 + 150 – 152 + 795 55,645
DROGI WOJEWÓDZKIE
1. 487 Byczyna – Gorzów Śl. - Olesno 0 + 000 – 37 + 935 37,935
2. 494 Bierdzany – Olesno – Częstochowa 0 + 000 – 35 + 432 35,432
3. 901 Olesno – Dobrodzień – Gliwice 0 + 000 – 41 + 483 41,483
DROGI POWIATOWE
1. 08630 Boroszów – Biskupice 0 + 000 – 4 + 100 4,100
2. 08631 Gronowice (gr. woj.) – Stare Olesno 0 + 000 – 1 + 600 1,600
3. 08632 od dr. DK – 494 – Wojciechów 0 + 550 – 3 + 350 2,800
4. 08633 Wojciechów – do dr. DK – 487 0 + 000 – 2 + 200 2,200
5. 08634 od dr. DK – 487 – Kol. Biskupska - Radłów 0 + 550 – 8 + 850 8,300
6. 08635 Radłów – Wichrów – Krzepice 0 + 000 – 8 + 100 8,100
7. 08636 Radłów – Rosocha – Borki Małe 0 + 000 – 7 + 600 7,600
8. 08637 Radłów – Karmonki – Chałupki 0 + 000 – 6 + 800 6,800
9. 08638 Wichrów – Bodzanowice 0 + 000 – 3 + 500 3,500
10. 08639 Nowe Karmonki – Bodzanowice 0 + 000 – 5 + 000 5,000
11. 08640 Leśna – Wachów – do dr. DK – 901 0 + 000 – 3 + 700 3,700
12. 08641 (Osiecko) gr. woj. – do dr. DK – 901 0 + 000 – 2 + 100 2,100
13. 08642 Wygoda – Wysoka – Klekotna 0 + 000 – 11 + 000 11,000
14. 08643 od dr. DK – 901 – Wysoka 0 + 000 – 1 + 900 1,900
15. 08644 Kolonia Łomnicka - Łomnica 0 + 000 – 6 + 400 6,400
16. 08645 Borki Małe – Sowczyce 0 + 000 – 4 + 100 4,100
17. 08646 Borki Małe – Borki Wielkie 0 + 000 – 5 + 630 5,630
18. 08647 Borki Wielkie – Kucoby – do dr. DK – 484 0 + 000 – 8 + 900 8,900
19. 08648 od dr. DK – 484 – Borki Wielkie 0 + 000 – 2 + 500 2,500
20. 08649 Borki Wielkie – Kuźnica Borecka 0 + 000 – 7 + 400 7,400
21. 08650 Borki Wielkie – Będzina – Molna 0 + 000 – 2 + 000 2,000

Źródło : Materiały własne (Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy
Olesno).
Drogi powiatowe przebiegające przez teren miasta Olesno. (Tabela nr 15)

Lp. nazwa drogi od km do km długość (ogółem km)
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. Ulica Armii KrajowejUlica KolorowaUlica KościelnaUlica KościuszkiUlica Krasickiego Ulica Lompy Ulica MickiewiczaUlica Minkusa Ulica LaboraUlica PielokaUlica Powstańców ŚląskichUlica SłonecznaUlica WachowskaUlica Dworcowa 0 + 000 – 0 + 2000 + 000 – 0 + 2570 + 000 – 0 + 1500 + 000 – 0 + 3100 + 000 – 0 + 6500 + 000 – 0 + 3350 + 000 – 0 + 1220 + 000 – 0 + 3380 + 000 – 0 + 1440 + 000 – 0 + 4360 + 000 – 0 + 4400 + 000 – 0 + 7180 + 000 – 0 + 7240 + 000 – 0 + 315 0,200,260,200,300,700,340,120,400,140,440,440,720,720,32

Źródło : Materiały własne (Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego
Gminy Olesno)


Zestawienie ilości i długości dróg w zarządzie Gminy Olesno
– stan na 30.09.1999 r. (Tabela nr 16).

Lp. Wyszczególnienie Liczba dróg Łączna długość dróg (km)
1. 2. 3. 4. Drogi miejskieDrogi miejskie zakładoweDrogi wiejskieDrogi wiejskie zakładowe 8813844 29,589 3,600 92,600 1,100
Razem 189 127,689

Źródło : Materiały własne

7. Dostępność usług

Wykaz jednostek i urządzeń usługowych w gminie
– stan na 31.12.1999 r. (Tabela nr 17)

Wyszczególnienie gmina w tym miasto
Wychowanie przedszkolne :- placówki- oddziały- miejsca - dzieci 1529592605 313299305
Szkoły podstawowe :- liczba szkół- oddziały- pomieszczenia do nauki- liczba uczniów 141181302312 359531379
Licea ogólnokształcące :- szkoły ogółem w tym dla młodzieży- uczniowie ogółem w tym młodzież 11438438 11438438
Szkolnictwo zawodowe :- szkoły ogółem w tym : - zasadnicze zawodowe - średnie i policealne- uczniowie ogółem w tym : - w szkołach zasadniczych - w szkołach średnich i policealnych 123916435771066 123916435771066
Instytucje kultury :- domy kultury- inne placówki 1- 1-
Biblioteki publiczne :- placówki biblioteczne ogółem w tym : - biblioteki - filie bibliotek 716 312
Zdrowie :- szpitale / ilość łóżek- liczba ludności na 1 lekarza- apteki- liczba ludności na 1 aptekę- przychodnie rejonowe- przychodnie rehabilitacyjne- ośrodki zdrowia- żłobkimiejsca w żłobkach 1 / 26217844993211160 1 / 2623284265321-160
Turystyka :- obiekty noclegowe- miejsca- w tym całoroczne- udzielone noclegi 1997 r. 3138607415 260604842
- sklepy- stacje benzynowe 2225 1895
Źródło : Materiały własne.
Miasto Olesno o długoletnich tradycjach miejskich i funkcjach pełnionych przed reformami administracyjnymi i po ostatniej reformie, jako siedziba gminy, a zarazem powiatu posiada dostateczny wachlarz usług tradycyjnych z zakresu handlu, administracji, kultury, oświaty, zdrowia. Szanse rozwoju mają usługi z zakresu finansów, bankowości, obrotu nieruchomościami, hotelarstwa, usług turystycznych.

Jednostki wiejskie wyposażone są wyłącznie w usługi podstawowe i to w skromnym wymiarze. Uzupełnienia wymagają szczególnie wsie kluczowe i wsie o funkcjach turystycznych i agroturystycznych.

Funkcjonowanie szkolnictwa podstawowego i średniego jest doskonalone odpowiednio do zmieniających się potrzeb. Ze względów przestrzennych nie ma żadnych ograniczeń, ani uwarunkowań, aby niezbędne doskonalenie systemu oświaty w gminie było realizowane.

Struktura oddziałów szpitalnych Szpitala w Oleśnie. (Tabela Nr 18)

Nazwa oddziału Ilość łóżek
Chirurgii OgólnejChirurgii Urazowo – ortopedycznejChorób WewnętrznychGinekologiczno –położniczyIntensywnej Opieki MedycznejNoworodkowePediatryczny 44311076354135

Żródło : Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego.


8. Potencjał produkcyjny rolnictwa

Uwarunkowania glebowe należą do średnio korzystnych w skali województwa. Wskaźnik waloryzacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej wynosi ok. 70,0 punktów.

Rolnictwo mimo nienajlepszych gleb należy do podstawowych funkcji gminy i w przyszłości będzie nadal podstawą rozwoju obszarów wiejskich gminy.

Wnioski z analiz wykazują, iż podstawę rolnictwa w gminie tworzą indywidualne gospodarstwa rolne gospodarujące na 9 566 ha użytków rolnych, co stanowi 78,7 % ogółu użytków rolnych gminy. Struktura obszarowa indywidualnych gospodarstw rolnych jest dość korzystna – gospodarstwa do 5 ha stanowią 40,5 %, powyżej 15 ha - 17,2 % ogólnej liczby gospodarstw w gminie. W użytkowaniu gruntów prawie równorzędne pozycje pod względem ilościowym zajmuje rolnictwo gospodarujące na 50,5 % ogólnej powierzchni gminy i leśnictwo 42,0 % ogólnej powierzchni. 21,8 % użytków rolnych stanowią łąki i pastwiska, co oznacza możliwości rozwoju chowu bydła mleczno – mięsnego. W strukturze upraw przeważają zboża podstawowe, a osiągane plony należą do najlepszych w województwie. Podstawą osiąganych wyników w produkcji rolnej jest wysoka kultura rolna i tradycje rolnicze.

Średnia wielkość gospodarstwa wynosi 8,6 ha, przy średniej dla województwa 7,1 ha. Gminę wyróżnia wysoka obsada trzody chlewnej, która wyniosła w 1996 roku 26 531 sztuk ogółem, co stanowi 3,6 % hodowli w województwie.


Struktura użytkowania gruntów w Gminie Olesno. (Tabela nr 19)

Rodzaj użytkowania terenu gmina (ha) w tym miasto (ha) % udziału
1997 1998 1999 1997 1998 1999 1997 1998 1999
Powierzchnia ogólna 24 080 1 510 100
w tym :1) użytki rolne: - grunty orne - sady - łąki - pastwiska 11 7899 360281 838563 11 8679 381281 861597 12 1619 479331 986663 97286128326 1 002861211128 1 057922310230 49,079,40,215,64,8 49,379,10,215,75,0 50,577,90,316,35,5
2) lasy 10 324 10 268 10 113 88 88 86 42,8 42,6 42,0
3) pozostałe grunty 1 967 1 945 1 806 450 420 367 8,2 8,1 7,5

Źródło : Materiały własne.


Przetwórstwo rolno – spożywcze skoncentrowane jest w obrębie :
- jednej rzeźni o aktualnej wielkości przerobu średnio 35 ton miesięcznie,
- jednej ubojni o aktualnej wielkości przerobu średnio 26 ton miesięcznie,
- jednej mleczarni o aktualnej wielkości przerobu 30 tys. litrów na dobę,
- dwóch młynów o aktualnej wielkości przerobu 101 ton na dobę.


Struktura użytkowania gruntów w gospodarstwach indywidualnych
w Gminie Olesno. (Tabela nr 20)

Rodzaj użytkowania terenu gmina (ha) w tym miasto (ha) % udziału
1998 1999 1998 1999 1998 1999
Powierzchnia ogólna 10 948 11 125 850 834 100 100
w tym :1) użytki rolne: - grunty orne - sady - łąki - pastwiska 9 4167 317191 592488 9 5667 453211 602490 77767517724 76067527724 86,077,70,216,95,2 86,078,00,216,75,1
2) lasy 1 218 1 228 45 46 11,1 11,0
3) pozostałe grunty 314 331 72 - 2,9 3,0
Źródło : Materiały własne.
Leśnictwo.

Duży udział lasów zajmujących 10 324 ha, co stanowi 41,9 % obszaru gminy poza funkcjami przyrodniczymi podlegającymi w części ochronie prawnej stwarza dogodne szanse rozwoju przemysłu drzewnego i turystyki.
Powierzchnia lasów ulegająca naturalnym zmianom w wyniku działalności gospodarczej będzie zwiększana poprzez zalesienie gruntów rolnych, nieprzydatnych dla rolnictwa.

Potencjał produkcyjny pozarolniczy.

W Gminie Olesno przemysł i inne jednostki o charakterze produkcyjnym występują głównie w mieście.
Ilustruje to zestawienie podmiotów gospodarczych w tabeli nr 21.

W strukturze przemysłu występują branże: metalowa, rolno – spożywcza i budowlana. Zakłady zaliczane są do małych zakładów – zatrudnienie nie przekracza 200 osób.

Najwięcej podmiotów gospodarczych jest w grupie małych i średnich przedsiębiorstw. Są to głównie rzemieślnicy i handlowcy.

Na terenie miasta i gminy obserwuje się sukcesywny wzrost liczby podmiotów gospodarczych w sektorze prywatnym, a zwłaszcza w grupie zakładów osób fizycznych. Są to z reguły jednostki handlowe i usługowe tworzone w ramach samozatrudnienia.

Liczba zakładów i wielkości zatrudnienia ulegają zmianom, przy czym zmiany te ilustrują tendencje malejące, niekorzystne dla rozwoju gminy.


Podmioty gospodarcze w Gminie Olesno – stan na 25.12.1998 r. (Tabela nr 21)

Wyszczególnienie Podmioty gospodarcze w Gminie Olesno Podmioty gospodarcze wg form prawnych
spółki prawa handlowego spółki cywilne działalność gosp. osób fizycznych
Ogółem1) w tym :- sektor publiczny- sektor prywatny 2) w tym Sekcje EKD*: - rolnictwo i leśnictwo - produkcja - ochrona zdrowia i opieka socjalna - budownictwo - handel i naprawy - hotele i restauracje - transport, magazynowanie i łączność - pośrednictwo finansowe - wynajem i obsługa nieruchomości - administracja p

Metryczka
  • opublikowano:
    01-07-2003 13:48
    przez: Justyna Tomys
  • zmodyfikowano:
    01-10-2003 15:03
    przez: Justyna Tomys
Dane jednostki:

Urząd Miejski w Oleśnie
46-300 Olesno
ul. Pieloka 21
NIP: 576 156 23 52 REGON: 000525725
Numer konta: 49 1050 1171 1000 0005 0060 5894

Dane kontaktowe:

tel.: 34 359 78 41-4
fax: 34 359 72 83
e-mail: olesno.opo@gminy.pl

Nasza strona używa plików cookies. Przeczytaj politykę prywatności
×